ගෙවතු වගාවට උනන්දු වන ඔබට ඔබේ වගාවන් සඳහා සරුසාර අස්වැන්නක් ලබා ගැනීමටත්, රසායනික පොහොර සඳහා යන අධික පිරිවැය අවම කර ගැනීමටත් තිබෙන හොඳම විසඳුම වන්නේ කාබනික පොහොර (Organic Compost) භාවිතයයි. අපේම මුළුතැන්ගෙයින් සහ ගෙවත්තෙන් ඉවත් කරන අපද්රව්ය භාවිතයෙන් ඉතා පහසුවෙන් නිවසේදීම උසස් තත්ත්වයේ කොම්පෝස්ට් පොහොර සාදා ගන්නේ කෙසේදැයි මෙම ලිපියෙන් පියවරෙන් පියවර සොයා බලමු.
කොම්පෝස්ට් සෑදීමට අවශ්ය ද්රව්ය
- සාර්ථක කොම්පෝස්ට් මිශ්රණයක් සෑදීමට කොළ පැහැති ද්රව්ය (නයිට්රජන් සහිත) සහ දුඹුරු පැහැති ද්රව්ය (කාබන් සහිත) යන වර්ග දෙකම නිසි අනුපාතයට (1:2) එකතු කරගත යුතුය.
- කොළ පැහැති ද්රව්ය (Green Materials): මුළුතැන්ගෙයි එළවළු සහ පලතුරු කොටස්, තේ කොළ, කපන ලද අමු තණකොළ, නොපැසුණු කොළ ජාති.
- දුඹුරු පැහැති ද්රව්ය (Brown Materials): වියළි කොළ, ලී කුඩු, පරණ පුවත්පත් හෝ කාඩ්බෝඩ් කැබලි, වියළි පිදුරු.
- භාවිත නොකළ යුතු දේවල්: මස්/මාළු කොටස්, තෙල් සහ කිරි සහිත ආහාර, ප්ලාස්ටික්, රෝගී වූ ශාක කොටස්, සතුන්ගේ මළපහ.
කොම්පෝස්ට් සෑදීමේ පියවරෙන් පියවර ක්රියාවලිය
- තැනක් හෝ බඳුනක් තෝරා ගැනීම:
- ගෙවත්තේ ජලය රඳා නොපවතින, තරමක් සෙවණ සහිත ස්ථානයක් තෝරා ගන්න. නැතහොත් සිදුරු සහිත කොම්පෝස්ට් පීප්පයක් (Compost Bin) භාවිතා කළ හැක.
- මුල් තට්ටුව සැකසීම (Base Layer):
- කොම්පෝස්ට් බඳුනේ හෝ ස්ථානයේ අඩියට කුඩා ලී කැබලි හෝ වියළි අතු කැබලි තට්ටුවක් යොදන්න. එමගින් හොඳින් වාතය හුවමාරු වේ.
- ද්රව්ය ස්ථර ලෙස එකතු කිරීම (Layering):
- පළමුව දුඹුරු පැහැති ද්රව්ය (වියළි කොළ/ලී කුඩු) තට්ටුවක් දමන්න.
- ඊට උඩින් කොළ පැහැති ද්රව්ය (එළවළු කොටස්) තට්ටුවක් දමන්න.
- මෙසේ මාරුවෙන් මාරුවට ස්ථර වශයෙන් එකතු කරන්න.
- තෙතමනය සහ වාතනය පාලනය කිරීම:
- මිශ්රණය අධික ලෙස වේලී ඇත්නම් ලාවට වතුර ඉසින්න (තෙතමනය ස්පොන්ජ් එකක් මිරිකූ පසු ඇති තත්ත්වයට සමාන විය යුතුය). සතියකට වරක් හෝ දෙවරක් පස් කපන ගෑරප්පුවකින් මිශ්රණය පෙරළා වාතනය ලබා දෙන්න.
පොහොර සූදානම් බව හඳුනා ගැනීම:
සති 6-8 අතර කාලයකදී කොම්පෝස්ට් මිශ්රණය තද දුඹුරු හෝ කළු පැහැයට හැරී, සුවඳ පස් පස් ගඳක් හමයි නම් ඔබේ කොම්පෝස්ට් පොහොර භාවිතයට සූදානම්ය.
නිවසේදීම කොම්පෝස්ට් සෑදීමේ වාසි
- පිරිවැය ඉතිරිය: වෙළඳපොළෙන් අධික මිලට පොහොර මිලදී ගැනීමට සිදු නොවේ.
- පාරිසරික හිතකාමී බව: ගෘහස්ථ අපද්රව්ය ප්රතිචක්රීකරණය වී පරිසර දූෂණය අවම වේ. සරුසාර අස්වැන්න: පසෙහි තෙතමනය රැඳෙන අතර ශාකවලට අවශ්ය පෝෂණය ස්වාභාවිකවම ලැබේ
ඔබත් අදම ඔබේ ගෙවත්තෙන් සහ මුළුතැන්ගෙයින් ඉවත් කරන අපද්රව්ය එකතු කර සරුසාර වගාවකට මුලපුරන්න!


